NARCISOAREN ISPILUAK

Izenpetzen dudan hau ez naiz mitologia greko zalea (denak, gainera, figuratibismo milikakoak direnak, eta Elorza ez zen sekula pasa artista gazteen garai horretatik abstraktu zimelduezinak diren bere transparientzietara iristeko); halaz ere, ikonoklasten antzera, hautsi dezakegu grekoerromatar irudigintza guztia, munduari adieraziz Narcisoren ispiluak denak askotarikoak zirela, eta sekulan ez zela bere buruaz maitemindu, uretaz baizik, ulertu zuenean norbera inoiz ez dela laku berean begiesten.

Onartu zuen Elorzak, Altzolan, iturbegi xuxurlari galanta den eta lan egiten duen paraje horretan, bere obra lehenbiziz erakutsi zidanean, bere pinturak maila handi batean uretakotzat dituela, sabaileihotzat, non, Nemo kapitain batek amuarrainak eta marmokak baino ikusiko ez lituzkeen, baina artista batek, izaki irudikor batek bestelako dimentsioak aurkituko lizkiokeen.

Askotan gertatu izan zait koadro bat (bere dimentsioak bastidorera mugatzen ez dituen zerbait konbentzionala dena) infinitu fantasiosora zabaltzen den leiho batekin alderatzea. Elorzarekin murgilduta aurkitu nintzen, eta ez ezazue pentsa hori erraz a denik. Zeharo anfibiotzat antzeman nuen neure burua. Jakin nuen Deba Beheko artista honek bereizten zuela, humorearen arabera, isurkortasun transluzido samurra, ia igerilekukoa, galerna fauvistetatik, dei diezaiegun «jevi» azken hauek.

Azken finean, lausodura bat beti ere uretan etengabe ihardutea da, potinezkoa nahiz onirikoa izan. Elorzak lortu du (berak jakingo du nola, jakitera ematen ez badu ere) lausodurak egitea «carca» edo atzerakoiek satanizatu duten akrilikoaz. Aitzitik, eta Berpizkunde garaiarekin harremanik ezgaltzeagatik (artean, beti, berpizten ari fiara) berak egin ohi ditu bere mihiseak eta bastidoreak eta egindura -zeroi zaharraren larrua- prestatzen die, ukimen aratzegia galerazteko.

Sanz Enea erakusgelan sartzean, denek pentsatuko dute hau sikodeliarako itzulera dela: baina, kontuz begiaz, enganaitu egingo du eta. Hemen ez dago ez revival ez eta remakerik. Bakarrik gertatzen da batek arrainaren oroimen harrigarrian gordetzen dituela irudiak, hain zuzen ere, beren gehiegizko geometrismoagatik, Bauhaus disziplina tu b a tetiko beren menpekotsuna arraroagatik, eta beren beatle‑rolling soinu‑bandagatik huts egin zuten irudiak. Eta, hara nondik, niri Jose Ramon Elorzak belarria alga batean jarrarazten dit eta Debussy (bere garaian ere acid bat, baina gogorrenetakoa izan zena) entzutarazten dit. Elorzaren mihisetan aurkitu dudan hoberena zera da: horietan murgildu egiten zarela, eta bertatik ateratzea zaila dela.

Rafael Castellano